Bosbranden zijn niet meer weg te denken in de berichtgeving, en beperken zich helaas al langer niet meer tot 'de zomer' of het mediterrane gebied. Bos- en natuurbranden komen ook steeds vaker voor in streken waar we dit minder verwachten, en het brandseizoen is ook veel langer geworden. De voorbije jaren hebben bosbranden miljoenen hectaren bosland en duizenden huizen verwoest, waarbij helaas ook slachtoffers vielen.
Wereldwijd hebben bijna alle ergste bosbrandjaren plaatsgevonden sinds 2020. Bosbranden zijn nu de grootste oorzaak van bosverlies over de hele wereld. Dringende en gecoördineerde actie is nodig om verdere rampen te voorkomen, maar met meerdere factoren die de branden blijven voeden - zowel klimaatverandering als menselijke activiteit - is er geen duidelijk of makkelijk antwoord.
Dit is wat we wel weten: verantwoord bosbeheer helpt om het risico op bosbranden te verminderen en kan zo een bescherming bieden naar samenlevingen en ecosystemen.
Beheersactiviteiten die bestendige bossen creëren
De kernprincipes van FSC schrijven voor dat bosbeheerders de risico’s in verband met natuurrampen, waaronder bosbranden, moeten beoordelen en maatregelen moeten nemen om die risico’s te beperken. In de praktijk kunnen deze maatregelen per land verschillen, afhankelijk van de lokale tot regionale milieuomstandigheden, risico’s en kenmerken. De nationale FSC-normen voor bosbeheer voor de verschillende landen houden rekening met deze verschillen, door via maatwerk aangepaste vereisten te stellen.
In Noord-Spanje bijvoorbeeld, waar de Devesa da Rogueira in 2020 als eerste bos van het land een FSC-certificaat ontving voor ecosysteemdiensten - gekend als FSC Verified Impact - ruimden de leden van de gemeenschap die het bos beheerden regelmatig vegetatie op die branden zou kunnen aanwakkeren. Twee jaar later verwoestte een grote bosbrand meer dan 11.000 hectare in het gebied – maar liet het Devesa da Rogueira-bos grotendeels ongeschonden.
In Guatemala hebben gemeenschappen geïnvesteerd in het patrouilleren langs de grenzen van FSC-gecertificeerde bosgebieden, het aanleggen en onderhouden van brandgangen en het consequent monitoren van het gebied via GPS-technologie en het gebruik van drones. Uit een onderzoek uit 2018 bleek dat er in de beheerde bosgebieden gedurende een periode van tien jaar vrijwel geen brandincidenten hadden plaatsgevonden.
De bosbranden in Portugal in 2017 – die meer dan 500.000 hectare verwoestten en aan meer dan 120 mensen het leven kostten – benadrukten eveneens de dringende noodzaak van verbeterde bosbeheeractiviteiten en hebben sindsdien geleid tot diverse beheersinitiatieven. In de FSC-gecertificeerde bossen werken beheerders al jaren proactief aan verantwoord bosbeheer en voeren ze maatregelen uit om de brandweerstand en de veerkracht van ecosystemen te vergroten, onder meer door invasieve soorten te bestrijden en de regeneratie van inheemse soorten te bevorderen.
Bosbeheerpraktijken over de hele wereld die kunnen helpen bij het voorkomen van branden, kunnen ook procedures omvatten zoals het reguleren van bezoekersactiviteiten, het opruimen van afval, het creëren van ruimte die brandweerlieden kunnen gebruiken in geval van een snel om zich heen grijpende brand, en het handhaven van bufferzones tussen openbare wegen.